مفهوم آموزش دیگر مثل گذشته به معنای خودکار و کاغذ و حفظ کردن مطالب نیست. امروزه استفاده از تکنولوژی در آموزش، روش آموزش را تغییر داده است و نتیجه آن نیز ظهور روشهای تدریس تکنولوژی محور و مدلهای آموزش ترکیبی بوده است.
آموزش ترکیبی بستری مناسب و راه حلی آسان است تا آموزش برای تمام کسانی همواره دارای محدودیت های زمانی و مکانی هستند. آموزش الکترونیکی با حذف یا کاهش چشمگیر این محدودیت ها، توانسته مورد استقبال علاقه مندان به یادگیری قرار گیرد. راهکار های یادگیری ترکیبی را می توان در فرمت های مختلف ارائه داد. هر کدام از این روش ها، ارزش منحصر به فردی را به ما ارائه می دهند.
تعریف یادگیری ترکیبی
یادگیری ترکیبی (که یادگیری تلفیقی نیز گفته میشود) یک روش آموزشی است که تکنولوژی و رسانههای دیجیتال را با کلاسهای درس مدرس محور تلفیق کرده است و این به فراگیران انعطافپذیری بیشتری برای شخصیسازی تجربه یادگیریشان میدهد.
گرچه کلا 4 مدل اصلی یادگیری ترکیبی وجود دارد، اما وقتی قرار باشد تکنولوژیهای آموزشی با رویکرد تربیت معلم ترکیب شود، امکان و احتمالات بیشماری ظاهر میشوند. برای مثال، کلاسهای درس معکوس (flipped classroom) یکی از انواع مدلهای یادگیری ترکیبی است، که در آن دانشآموزان پیش از برگزاری کلاس آنلاین، مطالب ارائه درس یا لکچر را میبینند، بنابراین طی کلاس در تمرینهای مدرس مشارکت میکنند.
به طور کلی، یادگیری ترکیبی به موارد زیر اشاره دارد:
برخی آموزشها آنلاین است و در آن دانشآموزان بر مسیر و سرعت آموزشی که درگیرش هستند، کنترل دارند.
برخی آموزشها در کلاس درس مدرس محور اتفاق میافتد.
آموزش حضوری و آنلاین مکمل هم هستند و یک محیط یادگیری یکپارچه میسازند.
یادگیری تلفیقی یا یادگیری ترکیبی شامل تلفیقی از آموزش مدرس محور و چهره به چهره با مولفههای آموزش دیجیتال یا آنلاین است که به فراگیران امکان کنترل بر مسیر و سرعت آموزش را میدهد. یادگیری ترکیبی تنها یک دوره آموزشی کاملا آنلاین یا کلاس لکچر که آنلاین برگزار میشود، نیست. همچنین فقط یک تغییر ساده دوره آموزشی از ابزارهای آنالوگ به دیجیتال نیست. در روش تدریس ترکیبی ، عناصر آنلاین و حضوری با هم یک تجربه یادگیری غنی میسازند و فقط یک کپی از محتوای آموزشی در فرمتهای مختلف نیست.
مزایای یادگیری ترکیبی
از مهمترین مزایای یادگیری ترکیبی می توان به این مورد اشاره کرد که دانش آموزان و فراگیران می توانند در دنیای حقیقی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و با هم در تعامل باشد. چون در دنیای آموزش الکترونیکی امکان برقرار ارتباط حقیقی وجود ندارد و دانش آموزان، تنها با کمک ابزارهایی که در بستر وب وجود دارد می توانند با یکدیگر در تعامل باشند. در ادامه مزایای یادگیری ترکیبی را با هم مرور می کنیم.
آموزش ترکیبی مزایای زیادی را برای فرگیران به همراه دارد که در ادامه این مزایا را با هم بررسی می کنیم.
- آموزش ترکیبی یادگیرنده محور است که سبب می شود نظارت و کنترل بیشتری را برای یادگیرنده فراهم کند.
- آموزش ترکیبی با ایجاد انعطاف پذیری آموزشی به فراگیران کمک می کند که به تمان منابع آموزشی دسترسی داشته باشند.
- در دسترس بودن تمام منابع و ابزارهای آنلاین به فراگیران کمک می کند تا علاوه بر تقویت در آموزش و یادگیری، اثربخشی آموزش نیز محقق شود.
- ارتباط و تعامل از مهمترین ویژگی آموزش های ترکیبی به حساب می آید. چون فراگیران بعد از اتمام کلاس های آموزشی می توانند با کمک ابزارهای ارتباطی بر روی بستر وب با مدرس و دیگر فراگیران در ارتباط باشند.
- آموزش ترکیبی این امکان را فراهم می کند که تمام محدودیت ها برای آموزش از میان برداشته شود و در نهایت صرفه جویی در زمان و هزینه های فراگیران شکل می گیرد.
- ارزیابی و دریافت بازخورد آسان تر یکی دیگر از مزایایی است که آموزش ترکیبی به دنیال دارد. چون در هر لحظه با رصد کردن فعالیت کاربران و دریافت گزارش گیری های متنوع این مهم تحقق می یابد.
- محتوای الکترونیکی یکی از ارکان آموزش ترکیبی محسوب می شود. در صورتی که محتواهای الکترونیکی با توجه به گروه مخاطبان طراحی و تولید شده باشد انگیزه و اشتیاق بیشتری را برای فراگیران به ارمغان می آورد.
- آموزش های سنتی و حضوری برای فراگیران بسیار محدود کننده است اما آموزش های ترکیبی با در اختیار قرار دادن امکانات بیشتر بستری را فراهم می کند تا فراگیران راحتر به کسب دانش بپردازند.
- آموزش ترکیبی در دنیای کنونی، کمکی بزرگ به مدرس و فراگیر کرده است تا آنها بتوانند از حداکثر ظرفیت موجود در دنیای یادگیری بهره ببرند و بدون هیچ محدودیتی و با استفاده بالاترین ابزارو امکانات به کسب دانش بپردازند. امیدوارم در این مقاله توانسته باشم شما را با یادگیری ترکیبی آشنا کرده باشم.
مدل های مختلف یادگیری ترکیبی
یادگیری ترکیبی یا یادگیری تلفیقی زمان زیادی است که در مدارس و آموزشگاه ها استفاده می شود. اما این روزها که زندگی دیجیتال جزو جدایی ناپذیر روزمرگی های بسیاری از ما شده، آموزش و یادگیری الکترونیکی نیز جای خود را نیز به خوبی در مراکز آموزشی باز کرده است.
یادگیری ترکیبی که تلفیقی از یادگیری آفلاین یا حضوری و آنلاین است، با قابلیت انعطاف پذیری بالای خود می تواند سرعت شما را در فرایند آموزش چند برابر کند. اما لازم است بدانید که ما انواع مختلفی از آموزش ترکیبی داریم که در زیر به توصیف انواع یادگیری ترکیبی خواهیم پرداخت تا شما با علم بر آن بهترین آن را انتخاب نمایید.
6 مورد از متداول ترین مدل های یادگیری ترکیبی
مدل ایستگاه چرخشی
در این مدل مدرس معمولا فرایند یادگیری را به بخش های مختلف تقسیم می کنند. بخش هایی چون آموزش، کار گروهی، تمرین در خانه، تمرین انفرادی و دریافت فیدبک یادگیری از طرف فراگیر. در این مدل حتما باید یکی از بخش ها از طریق یادگیری آنلاین اجرا شود. این روش معمولا در مدارس ابتدایی بسیار مورد توجه و استفاده قرار می گیرد.
مدل یادگیری ترکیبی در آزمایشگاه
یکی دیگر از مدلهای یادگیری ترکیبی، روش یادگیری در آزمایشگاه است. به طور یقین شما قبلا تجربه مشابه ای از این نوع یادگیری در دوره های مدرسه و یا دانشگاه داشته اید. در مدل یادگیری ترکیبی در آزمایشگاه ابتدا مدرس در کلاس های سنتی با برنامه ای مشخص به آموزش شما می پردازد و سپس در آزمایشگاه با استفاده از رایانه و به صورت آنلاین بخش عملی یادگیری را آموزش خواهد داد.
آموزش مبتنی بر راه دور
در این نوع آموزش اغلب دانش آموز با یک برنامه ثابت و به صورت آنلاین به یادگیری می پردازد و تنها در صورتی با مدرت ملاقات دارد که ضرورتی وجود داشته باشد. در این روش تمرکز بیشتر بر یادگیری آنلاین است.
یادگیری ترکیبی دوگانه
در این نوع از یادگیری ترکیبی دانش آموز در مرکز آموزشی حضور دارد و به صورت رو در رو مدرس را روزانه می بیند اما تمام مراحل آموزشی به صورت مجازی و در آزمایشگاه رایانه انجام می شود. اغلب مراحل یادگیری به صورت انفرادی و طی یک برنامه منظم است. در صورت صلاحدید مدرس در برخی از تکالیف و تمرینات گروه نیز تشکیل خواهد شد.
مدل تحصیل در مدرسه و یادگیری در خانه
در این مدل معمولا دانش آموز در مدرسه تحت آموزش قرار می گیرد. آموزش می تواند در گروه های کوچک یک یا چند نفره انجام شود اما تمامی تکالیف و بخش عملی در خانه و در بستر وب انجام خواهد گرفت.
یادگیری ترکیبی مبتنی بر تسلط
یکی دیگر از انواع مدل های یادگیری ترکیبی، یادگیری ترکیبی مبتنی بر تسلط است. در این روش ممکن است ترکیبی از تمامی مدل های یادگیری تلفیقی استفاده شود. در واقع معلم یا مدرس با توجه به نیاز کلاس و فراگیر مدل های مختلف را بر اساس ترکیب کرده و مدل مخصوص به کلاس خود را شخصی سازی می کند.
سخن آخر
گرچه روشهای آموزش تکنولوژیک و آنلاین شیوههای جدیدی برای دانشآموزان جهت مشارکت و کنترل بر روند یادگیریشان ارائه داده است، اما همچنان معلمان کلید موفقیت در تحصیل دانشآموزان هستند. پیش از اجرایی کردن مدل یادگیری ترکیبی، باید اهداف کلاس، تکالیف و خروجیهای کلاس را مشخص کنید تا دانشآموزان با اهداف کلی آموزش همسو شوند.
منبع: وستا