هرز شدن شیر فلکه یکی از عمده خرابی های شیر فلکه های خانگی است. هرز شدن شیر فلکه یا شیرهای گازی میتواند با چکه و نشتی آب همراه بوده و از طرف دیگر موجب با عمل نکردن به وظیفه خود, یعنی باز یا بسته کردن ما دچار دردسر کنند. اگر نشتی مربوط به نافی شیر فلکه باشد, ۳ راه عمده برای رفع هرز شدن شیر فلکه آب و شوفاژ وجود دارد. شیر فلکه های کاربردهای زیادی داشته و به خصوص در ساختمانهای مسکونی برای تعمیرات و نصب شیرالات مورد استفاده قرار میگیرند.
راه اول آب بندی شیر فلکه با آچارکشی و یا باز کردن بالاتنه و رسوب زدایی آن است. روش دوم تعویض بالاتنه شیر فلکه است و راه سوم تعویض کل شیر فلکه یا شیر گازی است.
تعویض مغزی شیر فلکه
در صورت عدم آب بندی شیر فلکه با آچارکشی و رسوب زدایی دو روش دیگر را انتخاب میکنیم. به خصوص در مواردی که تعویض شیر فلکه آب دردسرهایی مانند تخریب محل نصب شیر فلکه دارد ما مجبور به تعویض مغزی شیر فلکه هستیم.مغزی شیر فلکه های تمام برنجی در بازار وجود به فروش نمیرسد و فقط مغزی شیر فلکه های پلاستیکی قابل نصب روی یکدیگر بوده و راحت تر نصب میشوند.
تعویض مغزی شیر فلکه کشویی
از آنجا مغزی هر شیر فلکه ای به یکدیگر نمیخورند, پیدا کردن شیر فلکه ای که قابل نصب روی شیر خراب باشد کمی مشکل است. به عنوان مثال برای تعمیر شیر فلکه مارک سیم بایستی یک شیر فلکه مارک و مدل همان تهیه کرده و با باز کردن و نصب مغزی شیر فلکه روی شیر فلکه خراب اقدام به تعویض مغزی شیر فلکه کشویی و تعمیر آن کنیم.
برای تعویض مغزی شیر فلکه کشویی بایستی شیر فلکه اصلی کنتور یا موتورخانه قطع شده و سپس اقدام به تعویض مغزی شیر فلکه کشویی کنیم. اگر دسترسی به مغزی شیر فلکه میسر نباشد و یا مشکل شیر فلکه با تعویض مغزی شیر فلکه حل نشود, بایستی به سراغ تعویض شیر فلکه آب و شوفاژ برویم.
تعویض شیر فلکه آب
تعویض شیر فلکه آب و شوفاژ آخرین راهکار ما برای درست کردن شیر فلکه است. تعویض شیر فلکه اگر در کنار خود مهره ماسوره داشته باشد یا جای آچار و دسترسی راحتی داشته کار نسبتا راحت تری به تعویض شیر فلکه های بدون مهره ماسوره و تنگنا است.
تعویض شیر فلکه آب کنتور آب
تعویض شیر فلکه کنتور آب فقط وظیفه سازمان آب بوده و نمیتواند به دست لوله کشهای عادی انجام شود . چرا که اولا لوله کشهای عادی اچار انشعاب شبکه ندارند که جریان آب را قطع و وصل کنند و ثانیا از لحاظ غیرقانونی مجاز به این کار نیستند.
تعمیر شیر آب دسته گازی
برای تعمیر شیر آب دسته گازی تنها راه چاره تعویض شیر خراب است. شیر های دسته گازی آب و شوفاژ مغزی یا قطعه قابل تعویض نداشته و در صورت نشتی بایستی برای تعمیر شیر آب دسته گازی اقدام به تعویض کنیم. روش تعمیر آن هم مانند طریقه تعویض شیر فلکه کشویی است. این نوع شیرها ساختار توپی داشته و در صورت بریدن دسته از توپی دچار هرز شدن شیر فلکه میشود.
انواع شیرآلات بنا به کاربرد
شیرآلات بهداشتی آپارتمانی و حمام که در انگلیسی به آن Faucet یا taps گفته میشود. شیرآلات صنعتی که در ایران آنرا ولو می خوانند . (Industrial Valve).
شیرها یا برای باز و بست (قطع و وصل) جریان سیال استفاده میشوند ، مثل : شیرهای توپی (Ball Valve) ، شیرهای پروانه ای (Butterfly Valve) ، شیرهای دروازه ای (Gate Valve) ، شیر مخروطی (Plug Valve) یا برای تنظیم و کنترل جریان بکار میروند ، مانند :
شیرهای کرهای (Globe Valve) ، شیر یکطرفه (Check Valve) ,شیر سوزنی (Needle Valve) . غیر از موارد بالا میتوان از شیرهای دیافراگمی- صفحهای (Diaphragm Valve) نام برد.
بعضی از شیرهایی که در بالا نامبرده شد , ممکن است برای هر دو کاربرد استفاده شود مانند شیردروازه ای یا شیر پروانه ای.
ساختار شیر
قطعات یک یک شیر آب
بیشتر شیرها در ساختار تشکیل دهنده قطعاتی دارند که بین آنها مشترک است :
بدنه -Body
دیسک -Disc , توپی یا مغزی که در شیرهای توپی و مخروطی همان توپ یا استوانه مخروطی است.
نشیمنگاه (Seat) محل نشستن دیسک , توپی یا مغزی شیر میباشد.
اغلب از جنس برنج , چدن یا واشر ساخته میشود , تا کار آب بندی را انجام دهد.
دستگیره (Stem) و سرفلکه (Handwheel) ، فلکه با دسته به دیسک متصل میشود ، معمولاً با گردش فلکه شیر باز یا بسته میشود.
شیر خودکار یا یکطرفه که بطور خودکار اجازه رفتن آب در یک سو را میدهد ، اجزای دسته و فلکه را ندارد.
جنس و مواد شیرفلکه
بنا به کاربرد و مصرف ، مواد اولیه که در ساخت شیر بکار برده میشود ، متفاوت است . در امور ساختمانی شیرهای چدنی ، برنزی ، برنجی و بعضا استیل به کار میرود .
در کارهای صنعتی مانند نیروگاهها، کارخانههای پتروشیمی ، پالایشگاهها، کشتی سازی و صنایع دارویی / غذایی ، بسته به نوع ماده ای که از شیر عبور میکند و یا محیطی که شیر در آن قرار دارد، بدنه و دیگر اجزای آنرا از چدنی ، فولاد آلیاژی ، فولاد زنگ نزن (Stainless Steel) ساخته میشود.
شیرها یا به صورت دستی یا اتوماتیک و خودکار (Actuator) باز و بسته و کنترل میشوند.
تعویض مغزی شیر فلکه
بیشترین خرابیهای شیر فلکه در مورد شیر فلکه های ورودی واحدهای آپارتمانی اتفاق میفتد . به دلیل اینکه این نوع شیر فلکه ها زیاد باز و بسته نمیشوند , بعد از مدتی در اطراف قسمت پایینی بالاتنه و کف شیر به مرور رسوب میبندد و به علت خوردگی و از بین رفتن سیستم آب بندی شیر فلکه دچار نشتی های قطره ای و بعضا بیشتر از حد چکه میکنند , به طوری ممکن است بر اثر این چکه ها آب به طبقه زیرین نفوذ کرده و موجب به بار آوردن خرابی شود .
تعمیر و تعویض شیر فلکه به دلیل محدودیت در نوع تعمیر و به ویژه تعمیر کار بسیار سختی بوده و نمیتوان نحوه تعمیرات آنرا مشخص نمود . اما به طور کلی در مرحله اول ما سعی در تعمیر خود شیر فلکه نموده و در مرحله بعد تعویض بالاتنه شیر فلکه و در صورتی که نتوان با این روشها اقدام به تعمیر شیرفلکه نمود , بایستی شیر فلکه را کاملا عوض کنیم.
شیر وسیله ای است برای کنترل شدت و جریان و قطع و وصل کردن آب ؛ گاز و سایر سیالات . بسته به نوع سیال , فشار , درجه حرارت , PH , کارکرد و کاربرد , شیرها به انواع مختلفی تقسیم میشوند.
خرابی شیر فلکه های مختلف میتواند دلایل متفاوت از جمله ترک خوردن, خارج شدن از آب بندی و نشتی کم و زیاد, قفل شدن و نچرخیدن و یا هرز شدن شیر فلکه داشته باشد.